“Ik ben makelaar in koffij, en woon op de Lauriergracht, N° 37.” Iedereen kent de openingszin van Max Havelaar, ruim 150 jaar geleden geschreven door Multatuli. Volgens de auteur ging het niet om een roman, maar om een aanklacht. Op indringende wijze beschreef hij hoe regenten misbruik maakten van de lokale bevolking in Nederlands-Indië. Na de publicatie van het literaire pamflet kon niemand meer zijn ogen sluiten voor de misstanden in de koloniën. De UVA schenkt met een speciale tentoonstelling aandacht aan 150 jaar Max Havelaar.
Eduard Douwes Dekker werd in Nederlands-Indië ontslagen omdat hij te hard van stapel liep met zijn pleidooi voor eerlijke handel, maar anderhalve eeuw na de verschijning van het boek is Max Havelaar bekend als keurmerk voor FairTrade-producten. Dan gaat het allang niet meer alleen over koffij, maar ook over mango’s, bier, ijs, kleding en cosmetica. De straatarme sloeber die het meesterwerk schreef had zo’n succes vast niet verwacht.
Wie is de Multatuli van onze tijd? Welke romancier publiceert in 2010 een aangrijpend verhaal dat niet alleen erkend wordt als literair meesterwerk, maar dat ook zo’n maatschappelijke impact heeft dat het in het jaar 2160 nog de naam is van een keurmerk voor eerlijke handel? Eten ze tegen die tijd Braungart-bananen? De literaire kwaliteit van Cradle to cradle lijkt me daar ruimschoots onvoldoende voor. Al Gore-koffie? De ongemakkelijke waarheid is dat zijn documentaire eigenlijk best saai is. Zoek bij Bol.com op ‘duurzaamheid’ en je vindt alleen maar managementboeken (gaap).
Het is dus volledig terecht dat de UVA de tentoonstelling 'Het is geen roman, 't is een aanklacht!' 150 jaar Max Havelaar houdt. Van de locatie van de tentoonstelling aan de Oude Turfmarkt is het nog geen kwartier lopen naar het adres van de beroemde makelaar in koffij.
Het is geen roman, 't is een aanklacht! 150 jaar Max Havelaar
3 februari t/m 16 mei 2010, open di–vrij 10–17 uur, za–zo 13–17 uur
Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam
Oude Turfmarkt 129 (Rokin), Amsterdam